Dom Heleny Grossówny w Toruniu

Historia budynku i obecna działalność

Helena Grossówna spędziła swoje młodzieńcze lata, mieszkając z matką Walerią i trójką rodzeństwa w domu, który znajdował się pierwotnie przy obecnej ulicy Polskiego Czerwonego Krzyża 30 w Toruniu. Budynek został wzniesiony przez miejscowego rolnika Gottlieba Schutza w 1881 r. Jest przykładem charakterystycznej dla tamtego okresu zabudowy Mokrego i Chełmińskiego Przedmieścia, która z uwagi na ograniczenia budowlane w rejonach fortecznych, wznoszona była w konstrukcji szkieletowej z wypełnieniem ceglanym.

Dom pełnił kiedyś funkcję mieszkalną i częściowo usługową. W ostatnich latach jednak nie był użytkowany, a jego stan ulegał galopującemu pogorszeniu i dewastacji. Przed wyburzeniem ochroniły go protesty społeczników, które zaowocowały decyzją Kujawsko-Pomorskiego Konserwatora Zabytków o wpisie budynku do rejestru zabytków w dniu 9 lipca 2021 r. oraz interwencja władz województwa kujawsko-pomorskiego, które zawarły porozumienie z właścicielem terenu dotyczące przeprowadzenia rozbiórki i odbudowy domu w nowym miejscu.

Po przygotowaniu odpowiedniej dokumentacji i inwentaryzacji, budynek został rozebrany latem 2022 r., a jego elementy zostały przeniesione i zabezpieczone w nowym miejscu – na terenie Bastionu Menniczego, u zbiegu ulic Wola Zamkowa i Świętego Jakuba w obrębie toruńskiej starówki. Dom został odbudowany w okresie sierpień 2023 – kwiecień 2024.

Obecnie działa tu oddział Kujawsko-Pomorskiego Centrum Dziedzictwa w Toruniu. W budynku znajduje się wystawa stała prezentująca sylwetkę i zdjęcia Heleny Grossówny oraz pamiątki przekazane przez jej rodzinę. Wśród nich są m.in. suknia i biżuteria, portrety, plakaty i tworzony przez samą aktorkę album z wycinkami prasowymi na jej temat.